Co trzeci nastolatek w wieku 15-18 lat obawia się, że przyszłe zarobki nie wystarczą mu na samodzielne utrzymanie i mieszkanie, 32 proc. martwi się znalezieniem pierwszej pracy, a 30 proc. wyborem ścieżki edukacji, która później okaże się nietrafiona. Dane pochodzą z najnowszego badania* Norstat Polska przeprowadzonego na zlecenie Fundacji We Did It. Niepewność dotyczy również własnych możliwości – blisko co trzeci młody człowiek nie jest pewien swoich mocnych stron i talentów. Tymczasem już na etapie wyboru szkoły średniej czy studiów młodzi muszą odpowiedzieć sobie na pytanie: „co dalej?”. Łącznie aż 93 proc. nastolatków wskazuje przynajmniej jedną obawę związaną ze swoją przyszłością zawodową i dorosłym życiem.

W poszukiwaniu odpowiedzi na to pytanie ważną rolę odgrywa najbliższe otoczenie. 42 proc. nastolatków wskazuje rodziców i rodzinę jako osoby wpływające na ich wyobrażenia o przyszłym życiu i pracy. Tymczasem tylko 13 proc. rodziców deklaruje, że czuje się dobrze przygotowanych do doradzania dzieciom w kwestii zawodów i kompetencji, które mogą być ważne za 10-15 lat. 23 proc. przyznaje, że wiele nowych zawodów i technologii jest im nieznanych, a co piąty uważa, że rynek pracy zmienia się zbyt szybko, by móc kompetentnie doradzać dziecku.

Odpowiedzią na te wyzwania jest ogólnopolski program edukacyjno-społeczny „Tu Rośnie Przyszłość” Fundacji We Did It, który wyrasta z kampanii We Did It In Poland. Jego celem jest inspirowanie dzieci i młodzieży do odkrywania własnych talentów, poznawania różnorodnych możliwości rozwoju oraz pokazywanie im polskich innowacji i ludzi, którzy stoją za ich powstaniem. Program obejmuje działania skierowane nie tylko do młodych, ale także do rodziców i nauczycieli. Jednym z jego elementów jest bezpłatny Nawigator Przyszłości – interaktywne narzędzie online, które pomaga młodzieży rozpoznawać własne predyspozycje i kompetencje oraz poznawać możliwe ścieżki rozwoju, w tym w obszarze nowych technologii i zawodów przyszłości. Sponsorem Strategicznym projektu jest PGE Polska Grupa Energetyczna, natomiast Partnerem Projektu jest Fundacja PZU.

– Czternastolatek ma podjąć pierwszą poważną decyzję: jaką szkołę wybrać. Kilka lat później, jako maturzysta, staje przed jeszcze trudniejszym pytaniem: jakie studia, jaki zawód, jaka przyszłość? A bywa, że przez cały ten czas nikt mu nie pokazał, w czym jest naprawdę dobry. Rodzice chcą pomóc, ale sami nie wiedzą, jak będzie wyglądał rynek pracy za dziesięć lat. Wielu zawodów, które nasze dzieci będą wykonywać, jeszcze nie ma – mówi Olga Kozierowska, prezeska Fundacji We Did It. – Dlatego nie dajemy młodym gotowych odpowiedzi na pytanie, kim mają zostać. Dajemy im kompas. Program „Tu Rośnie Przyszłość” pokazuje historie ludzi, którzy tworzą innowacje i zmieniają rzeczywistość, a Nawigator Przyszłości pomaga odkryć własne mocne strony i drogi, o których młody człowiek nawet nie pomyślał. Nie chcemy, żeby decydowali za nich inni. Chcemy, żeby decydowali świadomie.

Połowa nastolatków nie ma pewności, czy ich przyszły zawód już dziś istnieje

Niepewność młodych dotyczy nie tylko własnych predyspozycji, ale także tego, jak będzie wyglądał rynek pracy, na który wejdą. Połowa badanych nie ma pewności, czy zawód, który będą wykonywać w przyszłości, już dziś istnieje. Wyniki badania wskazują, że 22 proc. dopuszcza, że ich przyszły zawód dopiero powstanie, a 28 proc. nie potrafi tego przewidzieć albo nigdy się nad tym nie zastanawiało.

– Transformacja technologiczna zmienia nie tylko gospodarkę, ale także tworzy przestrzeń dla nowych kompetencji i zawodów, które będą odgrywać kluczową rolę w przyszłości. Dla młodych ludzi to przede wszystkim szansa na rozwój, odkrywanie własnych talentów i budowanie ścieżki zawodowej odpowiadającej ich predyspozycjom. Jednak, aby mogli w pełni wykorzystać te możliwości, potrzebują wiedzy o tych zmianach oraz wsparcia, które pozwoli im odpowiednio wcześnie przygotować się do nadchodzących wyzwań. Dlatego tak ważne są inicjatywy, które pokazują różnorodne kierunki rozwoju i zachęcają do świadomego planowania przyszłości. Program „Tu Rośnie Przyszłość” łączy oba te elementy, pomagając młodym ludziom lepiej zrozumieć zmieniający się świat i odkrywać własny potencjał – mówi Katarzyna Rozenfeld, Wiceprezeska Zarządu PGE Polskiej Grupy Energetycznej ds. Operacyjnych.

Młodzi potrzebują możliwości poznawania różnych dróg rozwoju

Ponad połowa (53 proc.) rodziców uważa, że aspiracje młodzieży najlepiej rozwijają warsztaty i możliwość samodzielnego próbowania różnych aktywności. 41 proc. wskazuje poznawanie nowych miejsc i ludzi, 37 proc. – spotkania z przedstawicielami różnych zawodów, a 24 proc. – interaktywne narzędzia pomagające odkrywać talenty i możliwości rozwoju. Jednocześnie tylko 31 proc. młodych zna co najmniej kilka konkretnych przykładów polskich osiągnięć, wynalazków lub innowacji.

Program „Tu Rośnie Przyszłość” łączy różne formy poznawania świata i odkrywania własnego potencjału. Oprócz Nawigatora Przyszłości przewiduje m.in. słuchowiska autorstwa Patrycji Nowak z platformy Przedszkojak i spektakl dla młodszych odbiorców, bezpłatne scenariusze zajęć, gry, karty pracy i materiały multimedialne dla szkół, a także warsztaty dla nauczycieli i edukatorów. Działania mają zachęcać młodych do poznawania polskich innowacji i ich twórców, rozwijania zainteresowań oraz świadomego myślenia o własnej przyszłości. Ponieważ zmienia się sposób, w jaki młodzi ludzie zdobywają wiedzę i szukają inspiracji, program zakłada również docieranie do nich poprzez nowe formy komunikacji, w tym platformy cyfrowe, które pozwalają odkrywać zainteresowania i poznawać różne możliwości rozwoju.

* Badanie zostało przeprowadzone w październiku 2026 na zlecenie Fundacji We Did It przez Norstat metodą CAWI na grupie 500 młodych osób w wieku 15-18 lat oraz 500 rodziców dzieci w wieku 14-18 lat. 

Sponsor Strategiczny: PGE Polska Grupa Energetyczna

Partner Projektu: Fundacja PZU

Partnerzy komunikacyjni: Multikino, TikTok

Patronat honorowy: Wojewoda Mazowiecki, Mazowiecki Kurator Oświaty

Partnerzy merytoryczni: WCIES, Digital University, Fundacja OFF School, NOD Zyta Czechowska, Przedszkojak.pl

Patroni medialni: Polska Grupa Press, Strefa Edukacji, Mamo To Ja, M jak Mama, Radio Rodzina, Głos Nauczycielski